اصول استاندارد انبارداری سیمان در کارگاه ساختمانی؛ راهنمای جامع جلوگیری از فاسد شدن و کلوخه شدن سیمان

سیمان حساس‌ترین و فعال‌ترین ماده شیمیایی در میان مصالح ساختمانی است. میل ترکیبی شدید ذرات کلینکر با رطوبت هوا باعث می‌شود که این ماده حتی بدون تماس مستقیم با آب و صرفاً در اثر مجاورت با رطوبت محیط، فرآیند هیدراتاسیون زودرس (Air-Setting) را آغاز کند.

نگهداری غیراصولی سیمان در پروژه‌های عمرانی سالانه میلیاردها تومان خسارت ناشی از کلوخه شدن، افت شدید مقاومت فشاری بتن و در نهایت تخریب سازه را به بار می‌آورد. در این مقاله تخصصی از هلدینگ ساختمانی آرمین، ضوابط مبحث نهم مقررات ملی ساختمان و استانداردهای جهانی انبارداری سیمان پاکتی و فله را بررسی می‌کنیم.

۱. هیدراتاسیون ناخواسته و کلوخه شدن سیمان چیست؟

سیمان پودری بسیار جاذب‌الرطوبه است. زمانی که پاکت‌های سیمان در معرض رطوبت نسبی بیش از ۲۰ درصد قرار می‌گیرند، دانه‌های پودر به یکدیگر چسبیده و تشکیل توده‌های سفت (کلوخه) می‌دهند.

طبق استانداردهای مهندسی:

• نگهداری سیمان به مدت ۳ ماه در شرایط معمولی کارگاهی، مقاومت آن را حدود ۲۰٪ کاهش می‌دهد.
• پس از ۶ ماه، این افت مقاومت به بیش از ۳۰٪ می‌رسد.
• پس از ۱ سال، سیمان عملاً بین ۴۰ تا ۵۰ درصد از توان چسبندگی و باربری خود را از دست می‌دهد.

۲. قانون طلایی چیدمان سیمان پاکتی در کارگاه (ضوابط فنی)

برای جلوگیری از نفوذ رطوبت و آسیب به کیسه‌ها، رعایت فرمول «۱۰ – ۲۰ – ۵۰» در کارگاه الزامی است:

1. فاصله از کف زمین (حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر):کیسه‌های سیمان هرگز نباید مستقیماً روی خاک یا بتن زمین قرار بگیرند. حتماً از پالت‌های چوبی یا پلاستیکی استاندارد استفاده کنید تا جریان هوای زیرین مانع از بالا آمدن رطوبت زمین شود.
2. فاصله از دیوارهای خارجی (حداقل ۵۰ سانتی‌متر):دیوارهای انبار حامل رطوبت باران و میعان محیطی هستند. بسته‌های سیمان باید دست‌کم نیم متر با تمام دیوارهای پیرامونی فاصله داشته باشند.
3. حداکثر ارتفاع چیدمان (۱۰ الی ۱۲ پاکت):بستن پالت‌ها با بیش از ۱۰ تا ۱۲ کیسه روی هم ممنوع است. فشار سنگین وزن کیسه‌های بالایی باعث فشرده‌شدن و پدیده‌ای موسوم به «گیرش انباری (Warehouse Set)» در پاکت‌های زیرین می‌شود.
4. چیدمان یکی در میان (قفل و بست):ردیف‌های پاکت سیمان باید به صورت یک ردیف طولی و یک ردیف عرضی چیده شوند تا از لغزش، سقوط کیسه‌ها و خطر پارگی بسته‌بندی جلوگیری به عمل آید.

۳. جدول شرایط مجاز انبارداری سیمان پاکتی

۴. قانون مدیریت انبارداری: سیستم FIFO (اولین ورودی، اولین خروجی)

در پروژه‌های عمرانی همیشه باید اصل FIFO (First In, First Out) اجرا شود؛ به این معنی که:

کیسه‌هایی که زودتر تخلیه شده‌اند، باید حتماً در اولین بتن‌ریزی مصرف شوند.

کیسه‌های جدید را در جلوی ردیف‌های قدیمی نچینید؛ زیرا با این کار سیمان‌های قدیمی ماه‌ها در پشت دپو باقی مانده، هیدراته شده و تبدیل به سنگ می‌شوند.

۵. نحوه تشخیص سیمان فاسد در کارگاه (تست‌های فوری)

پیش از مصرف کیسه‌های انبارشده، دو آزمایش ساده زیر را انجام دهید:

1. آزمایش لمس با دست (آزمایش نرمی):دست خود را داخل کیسه فرو ببرید. سیمان مرغوب و سالم باید کاملاً نرم، روان و بدون زبری باشد و حس خنکی ملایمی القا کند.
2. بررسی کلوخه‌ها:اگر در سیمان گلوله‌های سفت مشاهده کردید، یکی از آن‌ها را برداشته و بین دو انگشت شست و اشاره فشار دهید:
   • اگر کلوخه با فشار ملایم انگشت پودر شد: کلوخگی سطحی است و می‌توان با الک کردن ملایم آن را برای کارهای غیرسازه‌ای (مانند کف‌سازی) استفاده کرد.
   • اگر کلوخه سفت بود و با فشار دست خرد نشد: سیمان واکنش هیدراتاسیون را طی کرده، کاملاً فاسد است و به هیچ وجه نباید در بتن سازه‌ای و فونداسیون استفاده شود.

۶. نگهداری سیمان فله در سیلوهای کارگاهی

برای پروژه‌هایی که از سیمان فله و بچینگ استفاده می‌کنند:

• درب هوابند بالای سیلو باید کاملاً مسدود باشد تا نفوذ باران صورت نگیرد.
• فیلتر هوای خروجی سیلو باید هفتگی چک شود تا بخار متراکم نشود.
• به علت تماس مستقیم بدنه فلزی سیلو با سرمای شب و گرمای روز، سیمان فله نباید بیش از ۳ ماه درون سیلوهای روباز دپو شود.

خرید سیمان تازه و بارگیری مستقیم از کارخانه؛ هلدینگ آرمین مصالح ممتاز

تأمین سیمان تازه با تاریخ تولید روز، ریسک کلوخه شدن در انبار را به صفر می‌رساند. هلدینگ ساختمانی آرمین با تأمین مستقیم از خط تولید معتبرترین کارخانجات سیمان کشور، این اطمینان را به سازندگان و مجریان پروژه‌ها می‌دهد که محصولی کاملاً استاندارد، با کمترین رطوبت و بالاترین مقاومت اولیه دریافت کنند.

محصولات آماده ارسال:

• سیمان سیاه پرتلند تیپ ۱، تیپ ۲ و تیپ ۵ (فله و پاکت ۵۰ کیلویی)
• سیمان پوزولانی ویژه بتن‌ریزی‌های حجیم و مقاومت در برابر رطوبت
• سیمان سفید ساوه، شرق و دماوند با بالاترین درجه سفیدی
• ارسال سریع و پای‌کار در تهران، پردیس، رودهن، بومهن، گیلاوند و دماوند

📞 مشاوره فنی، استعلام قیمت روز و ثبت سفارش: ۰۹۱۲۳۸۸۷۶۳۳

📍 دفتر مرکزی: تهران، دماوند، گیلاوند، پاساژ آسمان، طبقه اول، واحد ۹

🌐 وب‌سایت: armin-masalehmomtaz.ir

worker installing bricks in construction site

 سوالات متداول

• سؤال ۱: سیمان پاکتی را تا چه مدت می‌توان در انبار کارگاه نگه داشت؟

  پاسخ: در انبار سرپوشیده و خشک نهایتاً تا ۳ ماه (۹۰ روز) و در صورت نگهداری در فضای باز با پوشش برزنت، حداکثر تا ۴۵ روز مجاز به استفاده است.

• سؤال ۲: آیا کلوخه شدن سیمان یعنی فاسد شدن کامل آن؟

  پاسخ: اگر کلوخه با فشار انگشت به راحتی پودر شود، هیدراته نشده و قابل استفاده است؛ اما اگر سنگ شده باشد و نشکند، فاسد شده و نباید در بتن مسلح ریخته شود.

• سؤال ۳: حداکثر تعداد مجاز چیدمان پاکت‌های سیمان روی هم چقدر است؟

  پاسخ: طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان، برای جلوگیری از پدیده گیرش انباری، کیسه‌ها نباید در بیش از ۱۰ الی ۱۲ ردیف روی هم چیده شوند.